Monumenty Jugosławii

Brutalistyczne obiekty wznoszone na Bałkanach w dobie komunizmu znów mają swoje pięć minut.

Brutalizm to nurt architektoniczny, który zrodził się w połowie dwudziestego stulecia. Nazwa wywodzi się z francuskiego określenia „brut”, co oznacza „surowy”. Brutalistyczne budowle powstawały na całym świecie – od biblioteki uniwersyteckiej w Chicago po dawny dworzec kolejowy w Katowicach, od gmachu brytyjskiego Ministerstwa Sprawiedliwości po siedzibę Banku Gruzji.

 

Wyświetl ten post na Instagramie.

 

Post udostępniony przez Troy Litten (@troylitten)

Pojawiały się też brutalistyczne obiekty nie posiadające funkcji mieszkalnych czy użytkowych. Liderem w tej dziedzinie stała się Jugosławia w czasach, gdy rządził nią Josip Broz Tito. Jeden za drugim wyrastały monumenty upamiętniające, na przykład, walkę komunistycznych partyzantów podczas drugiej wojny światowej. Nazywano je „spomenikami”.

 

Wyświetl ten post na Instagramie.

 

Post udostępniony przez Culture Is Freedom (@cultureisfreedom)

Gdy Jugosławia rozpadła się po brutalnym konflikcie, o spomenikach zapomniano. Co było o tyle łatwiejsze, że wiele z nich wznoszono na odludziu, z dala od miast dzisiejszej Serbii czy Chorwacji. Kilka lat temu pokazał je jednak światu belgijski fotograf Jan Kempenaers. A jego zdjęcia stały się inspiracją dla Donalda Niebyla ze Stanów Zjednoczonych, który wyruszył w podróż po Bałkanach. Szukał tam nie tylko samych spomeników, ale także informacji o nich i o ich twórcach.

 

Wyświetl ten post na Instagramie.

 

Post udostępniony przez @marauding_beasts

Efektem wysiłków Niebyla stał się najpierw internetowy serwis Spomenik Database, a ostatnio także książka – ‘Spomenik Monument Database’. Dzięki nim można dziś z łatwością znaleźć te niezwykłe obiekty, poznać ich historię i projektantów. Na Bałkanach rozwija się już nawet „turystyka spomenikowa”.

 

Wyświetl ten post na Instagramie.

 

Post udostępniony przez The Belgradist (@thebelgradist)

Daniel Nogal

Copywriter, redaktor, autor powieści.